Uitdunning van wijnstokken

Een wijnstok kan oud en knoestig zijn, met in elkaar verstrengelde, dikke stammen, en toch volledig intact zijn. De takken groeien dan dicht tegen de muur, de plant heeft dicht gebladerte en is vaak tot aan de grond "groen" (foto 01), met gezonde bladeren en druiven.

Anders bij afbeelding 02: een verwaarloosde huiswijnstok heeft veel takken met zwakke scheuten en vaak ook zieke bladeren. Soms zit er al veel droog dood hout in de takken. Het groen is over het algemeen nog maar schaars, hangt ver boven of van de muur af en strekt zich voornamelijk uit over de bovenste delen.

Deze vraag komt als volgende aan bod en hangt ook af van de meeldauwplaag. Kenners kunnen de plaag ook in de winter herkennen aan het soort en het uiterlijk van verdroogde bessen, die meestal nog aan enkele trossen hangen. Als ze in de lengte zijn opengebarsten, zodat de pitten zichtbaar zijn, is dit een onmiskenbaar teken van een ernstige meeldauwplaag ("zaadbreuk"). Ook paarse, netvormige tot vlekvormige verkleuringen op het anders vrij lichtbruine hout van het voorgaande jaar duiden op meeldauw.

Meeldauw alleen kan ook voorkomen op een eigenlijk robuuste, zelfs schimmeltolerante wijnstok als deze verwaarloosd is, en vereist op zichzelf nog niet noodzakelijkerwijs rooien. Er zijn inmiddels genoeg nieuw aangeplante en eigenlijk "goede", omdat schimmeltolerante wijnstokken, die onverzorgd staan en waarvan de ongesnoeide wirwar van scheuten na een paar jaar hoofdbrekens veroorzaakt. Deze stokken zijn in ieder geval het behouden waard.

Maar als de hierboven beschreven en op foto 02 zichtbare tekenen van slechte vitaliteit en meeldauw samenkomen, kan de wijnstok niet zonder professionele bespuitingen worden behouden en kan deze beter worden gerooid.

Als de wijnstok blijft staan, wordt er gesnoeid. Eerst wordt het stamwerk uitgedund door de dikke stamtakken in te korten of, afhankelijk van het totaalbeeld (vrije waaiervorm), zelfs helemaal weg te snoeien. Daarna worden veel van de nog overgebleven dunnere zijscheuten verwijderd. Alleen enkele goed verhoute scheuten van het afgelopen jaar blijven over – herkenbaar aan een lichtbruine, grijsbruine of bruinrode kleur – op een afstand van ongeveer 15 tot 60 cm langs de stamtakken. Deze scheuten worden later tot nieuwe uitlopers gevormd en moeten zo direct mogelijk of in ieder geval dicht bij het stamskelet ontspringen. Het meest geschikt zijn waterscheuten van het voorgaande jaar. Van deze scheuten worden de meer onderaan gelegen scheuten korter gesnoeid (kegels en strekkers), de bovenste langer (strekkers en "bogen").

In het ergste geval zijn er helemaal geen scheuten van het voorgaande jaar dicht bij de stam te vinden. Dan blijft alleen een restant van de stam over, waaruit dan, net als bij een heropbouw, nieuwe scheuten groeien uit "slapende" ogen.

Nu worden de afzonderlijke takken gevormd volgens een beoogde vorm vansnoei. Meestal zal dat in eerste instantie de vrije vorm zijn (afbeelding 03). Daarna volgt het binden. Dit wordt verfijnd door alle nieuwe scheuten met meer dan 4 - 6 ogen horizontaal te binden, voor zover dat mogelijk is zonder de scheuten af te breken. Zo wordt een gelijkmatigere uitloop gegarandeerd. In de daaropvolgende jaren worden de nieuwe scheuten verder gevormd volgens de opvoedingsvorm.