Clematiskweek in Saksen

Meneer Sachs, tijdens het DDR-tijdperk kweekte u rozen en perziken in uw boomkwekerij en in 1993 bent u overgestapt op klimplanten. Waar worden uw planten verkocht?

Meneer Sachs: We zijn aanwezig in tuincentra en op plantenmarkten, maar we leveren ook aan groothandels en tuincentra. Op onze homepage vindt u informatie over data en online verzending.

U werkt al jaren aan nieuwe clematis-hybriden. Er zijn er echter al duizenden – wat motiveert u om er nog meer te kweken?

De heer Sachs: Nou, ik ben lid van de "Internationale Clematis-Gesellschaft" en heb de halve wereld rondgereisd, heb rondgekeken en overal clematissen gezien. Dat maakt het onderwerp natuurlijk aantrekkelijk en je denkt: In deze of gene richting zou er toch nog iets te kweken zijn! En dan probeer je het, dan komt de ambitie om de hoek kijken. De doorbraak kwam tijdens de Bundesgartenschau 2005 in München met een van de felbegeerde medailles voor onze nieuwe soorten, en net zo plotseling kwam de vraag. We moesten duizenden stuks leveren en konden de stormloop nauwelijks aan!

Hoe gaat dat eigenlijk, een "clematis kweken"? Kunnen er kweekdoelen worden geformuleerd die u nastreeft?

De heer Sachs: Het uitgangspunt is altijd een bestaande, bepaalde soort die men wil kweken en waarvan men het eigen stuifmeel verwijdert, waardoor deze een "moederplant" wordt. Met een penseel wordt dan stuifmeel aangebracht van een vreemde clematis die gekruist moet worden ('vadersoort').

Mevrouw Tolksdorf: ... of je gaat minder gericht te werk en laat de natuur haar werk doen door de moederplant zonder stuifmeel in de buurt van andere clematissen te zetten, en dan komt er wel stuifmeel van een of andere plant, via de wind of bijen...

De heer Sachs: ... Ja, dat komt in het echte leven ook voor, dat het vaderschap soms niet zo duidelijk is!

Mevrouw Tolksdorf: En dan vormt de moederplant zaden, die worden gezaaid en veel gaan ontkiemen. Na 2 jaar worden de kleine zaailingen gesorteerd, ze vertonen verschillende groeipatronen. De zwakke worden uitgezocht en belanden op de compost, alle sterke blijven groeien. Sommige blijken vatbaar voor ziekten en worden ook uitgesorteerd. Een jaar later vormen de overgebleven planten voor het eerst bloemen, dan komt de derde selectie, in combinatie met de vraag: wat ziet er interessant en nieuw uit? Is er misschien iets bij dat nog nooit bij clematis-hybriden is voorgekomen? De ultieme, door alle kwekers langverwachte gele clematis? Alleen de bijzondere planten worden verder verzorgd, alle andere worden gecomposteerd, ook die welke bijvoorbeeld slechts 4 in plaats van 6 of 8 bloemblaadjes hebben en daardoor geen vol, rond uiterlijk hebben....

De heer Sachs: We hebben ooit een plant binnen gehouden, alleen omdat mijn kleindochter dat wilde, en ze heeft zelfs een naam gekregen. Tja, en soms zit er ook gewoon onbruikbaar materiaal bij, dan gaat alles op de composthoop en was al het werk voor niets... Ten slotte worden de geselecteerde clematissen nog jarenlang geobserveerd: blijft de bloemkleur constant of verandert deze? Dat zou een uitsluitingscriterium zijn. Krijgen de planten meeldauw? Belangrijk voor ons is ook dat de nieuwe soorten geschikt zijn voor kuikencultuur, dat de bloemen zich op stokhoogte vormen en niet ergens op ellenlange scheuten ver boven het latwerk. En pas na 10 jaar, wanneer de bloeirijkheid en bloeiduur zijn getest, mag de kweker met een nieuwe soort naar buiten treden en deze in Engeland laten registreren.

Dat klinkt als veel werk en weinig vrije tijd. Kunt u dat bevestigen?

De heer Sachs: Dat klopt, we hebben eigenlijk nooit veel tijd in de kwekerij. Daarom doen we het veredelingswerk ernaast. Maar het is altijd weer spannend als er mooie, nieuwe soorten ontstaan.

Hier in Saksen heerst een ruw klimaat, wat vinden de clematissen daarvan?

Mevrouw Tolksdorf: Natuurlijk gedijen clematissen beter in een mild kustklimaat, dus aan de Duitse Oostzee of in Estland dan hier. Maar Saksen heeft ook voordelen voor het kweken: planten die door de lokale selectie komen, hebben de winter leren kennen. Ze zijn robuust en gehard!

Wie kweekt er behalve u nog meer nieuwe clematissen in Duitsland?

De heer Sachs: Hier zijn we met het bedrijf Westphal vrijwel de enige. In Engeland, Estland en Nederland gebeurt er veel meer.

Van rozen en wijnstokken is bekend dat ze in tuincentra vaak onder fantasienamen worden verkocht. Ze heten dan 'Paradijsroos', 'Gele tafeldruif' of iets dergelijks, om de herkomst te verhullen. Is dat ook mogelijk bij uw clematissen? Kan het zijn dat een klant een Sachs-clematis koopt en de echte soortnaam niet te weten komt?

De heer Sachs: Ja, dat is mogelijk als ze niet bij ons wordt gekocht. Des te meer zijn we blij als handelaren de door ons gekweekte soorten ook met de kweeknaam en herkomst vermelden!

U kweekt niet alleen eigen soorten, maar ook veel bekende clematissen en klimplanten. Hoe zit het met de potgrond, nu turf zo schaars is en de winning ervan ecologisch bedenkelijk is?

De heer Sachs: Dat heeft nauwelijks invloed op ons, want wij produceren onze eigen grond – uit compost en met zo min mogelijk turf! De potgrond wordt hier op de boerderij gestoomd, dat wil zeggen verhit, om de onkruidzaden te doden. Het is een kringloop.

Hoe kiezen uw klanten clematissen uit?

Mevrouw Tolksdorf: Dat verschilt enorm. Velen laten zich adviseren, sommigen zien een bepaalde bloem en willen die plant hebben. Anderen zoeken de ultieme "eierleggende wolmelkgeit": groot, veelkleurig, gevuld, langbloeiend, supergezond en altijd groen – dat is natuurlijk een illusie. Sommigen willen zich ook niet bezighouden met de snoeigroepen, dan raden we onze onderhoudsvriendelijke vaste plantenclematissen aan.

Ontstaat hier een nieuwe trend?

De heer Sachs: Ja, naast de clematis-hybriden komen kleinbloemige soorten steeds meer in de belangstelling te staan. Dat geldt ook voor zonnige, warme gevels, waar de grootbloemige hybriden nauwelijks een kans hebben. Vaste plantenclematissen zijn dan weer ideaal als begeleiders voor klimrozen, die onderaan kaal worden!

Meneer Sachs, een blik in de toekomst: u bent 77 jaar oud – hoe gaat het verder met het bedrijf?

Meneer Sachs: De marktomstandigheden voor kleine kwekerijen zijn moeilijk en worden er niet beter op. Maar we blijven een familiebedrijf – de overdracht is voltooid en ik ben nu met 'onrustig pensioen'!

FassadenGrün wenst u het allerbeste en bedankt u voor het gesprek!