Fassadengruen
DeutschEnglischFranzösischDänischItalienischNiederländischTschechischSlowakisch

Begroeiing van een tuinhuisje

Tuinhuisjes kunnen eenvoudige opslagplaatsen voor gereedschap zijn, maar ook kleine, heilige toevluchtsoorden waar men kan uitrusten van het werk, een boek kan lezen of kan mijmeren over de wereld. In hun historische vorm, als latwerkpergola met open traliewerk in plaats van ramen, nodigen ze uit tot begroeiing. Maar ook bij een gesloten constructie kunnen ze - met klimsteunen - worden begroeid.

Een met wijnranken begroeid prieel in het Elbedal bij Dresden / Saksen
Met wijnranken begroeide tuinhuisje in het Elbedal bij Dresden / Saksen

Pergola's bij het huis

Prieel hoeft niet achter in de tuin te staan, dat is eerder het geval in volkstuinen. Bij huistuinen werd het prieel vroeger echter vaak ontworpen als overgangsruimte tussen het huis en de tuin. Zo ontstond een luchtige, tegen regen beschermde en schaduwrijke ruimte, waar men vaak zelfs kon zitten en koffie (of wijn...) kon drinken. Het voordeel: korte afstanden voor serviesgoed en dergelijke. En als het huis helemaal geen uitgang naar de tuin had, werd vaak ook de hoofdingang met een prieel versierd. Bij de renovatie van historische gebouwen moet worden overwogen om dergelijke prieeltjes te herbouwen of nieuw te bouwen!

Kenmerkend voor de pergola-wanden was het filigrane traliewerk van latten, vaak diagonaal geplaatst. Het was uitstekend geschikt als klimsteun voor lichte klimplanten, meestal werden wijnstokken en rozen gebruikt, later ook clematis.

Prieel met latwerk op een balkon, wilde wijnstokken zonder druiven, vroeger waarschijnlijk tafeldruiven. Kasteel Tiefurt bij Weimar / ThüringenEen oud prieel met traliewerk en de klimplant "Stromboli" (Campsis radicans), Dresden / SaksenAanvulling op de vorige foto: Het prieel is met veel zorg gerestaureerd. Dresden / SaksenKlimtrompetten (Campsis) moeten door snoeien in toom worden gehouden, anders wordt het een rommelig geheel, zoals dit voorbeeld laat zien, en ontstaat er kans op schade aan het gebouw.Historisch prieel bij het huis, begroeid met wijnstokken, in het vroege voorjaar. Dresden / SaksenEen prieel bij een achteruitgang, met een diagonaal traliewerk, klimplanten die van rechts komen, winterfoto. Erfurt / ThüringenOpen prieel met rozen, pastorie Störmthal in Großpösna / Saksen, winterfotoHier is een houten prieel met traliewerk direct aan een vakwerkhuis aangebouwd. Dresden / SaksenEen uniek prieel bij kasteel Bedheim / ThüringenHouten prieel met wijnranken aan de voet, Radebeul / SaksenHuis met wijnpergola en aangebouwde prieel, Wettin-Löbejün / Saksen-AnhaltDetails van het wijnprieel op de vorige foto – de vloer is zelfs betegeld met cementtegels. Wettin-Löbejün / Saksen-AnhaltOude prieel met traliewerk bij de ingang van een huis, Heidenau / SaksenOude pergola bij de ingang van een huis, Nossen / SaksenHet is meer dan alleen een "luifel", maar nog geen echte "prieel" en toch interessant! Dresden / SaksenKleine prieel bij de ingang van een huis, met rozen. Dresden / SaksenNieuw, piepklein prieel in de stijl van de „badplaatsarchitectuur“, Alt Reddevitz op Rügen / Mecklenburg-Vorpommern

Historische paviljoens

In de 19e eeuw had vrijwel elke bourgeoisietuin in de steden een tuinhuisje, een theehuisje of een paviljoen. Meestal werd een prominente plek gekozen, bijvoorbeeld op een hoek van het perceel bovenop de ommuring, vanwaar men de voorbijrijdende koetsen kon zien... Naast pergola-constructies werd vaak het type oude latwerkprieel gebruikt. Onze
overgrootvaders begroeiden deze tuinhuisjes graag met geurige kamperfoelie, tegenwoordig spelen kortlevende planten weer een grote rol. De planten hielden zichzelf vast of werden gevlochten, er was alleen wat bindmateriaal nodig om het stamwerk te fixeren, bijvoorbeeld bij wijnstokken.


 

Zeer oud tuinpaviljoen met rozen en wijnranken, historische modulaire bouw met in elkaar te steken roosters, Dresden / SaksenTuinhuisje op de hoek van een perceel, begroeid met Amerikaanse klimop (Parthenocissus quinquefolia) en de klimtrompet "Indian Summer" (Campsis talliabana)Een echte wijnprieel: een met wijnranken begroeid tuinpaviljoen in Dresden / SaksenTuinhuisje met klimop (Hedera helix) en wilde wijnstokken (Vitis) op een hellend terrein aan de Elberadweg, Meißen / SaksenTuinhuisje met klimop (ouderwetse variant Arborescens)Historisch prieel van (voordelig) rondhout, begroeid met klimknoop (Polygonum aubertii)Oude prieel in een boerentuin, Leipzig-Engelsdorf / SaksenOude tuinprieel van traliewerk, Bad Schandau / SaksenEen zeer oude houten prieel in Stadtroda / ThüringenOude prieel met klimplanten voor een woonhuis, Dresden / SaksenGerestaureerde schuilplaats van de veerman met traliewerk aan de oever van de Saale, Wettin-Löbejün / Saksen-AnhaltTuinhuisje met klimrozen (rechts) als schuilplaats voor fietsen en vuilnisbakkenEen nieuw aangelegde latwerkprieel met Clematis montana, die dienst doet als afdak voor vuilnisbakkenGlazen tuinhuisje in Dresden / SaksenNieuw gebouwd tuinhuisje, nu in gesloten uitvoering en voorzien van ruiten, begroeid met clematisGerestaureerd historisch houten tuinpaviljoen in de parochietuin van Leipzig-Schönefeld / Saksen

Afsluitbare tuinhuisjes

De armere bevolking met hun nieuw aangelegde volkstuinen koos eerder voor gesloten prieeltjes, vaak weer met een terrasachtige uitbouw en een latwerk waar planten tegen konden groeien. De prieeltjes moesten functioneel en afsluitbaar zijn. Dat geldt ook vandaag de dag nog voor prieeltjes in de kleine tuinen van eengezinswoningen enz. Hier overheerst het gestandaardiseerde, kant-en-klare tuinhuisje of een bijbehorende bouwpakket, maar soms zijn er ook originele constructies in de tuinen te vinden, zoals boomhutten, afgedankte circuswagens en treinwagons. Meestal is een gesloten constructie gebruikelijk. En vaak worden er wijnstokken geplant.

Voor de begroeiing worden hier klimsteunen aanbevolen, meestal touwsystemen in een robuuste, "eenvoudige" uitvoering. Het voordeligst is vaak een individuele samenstelling van losse onderdelen, omdat voor het geleiden van de touwen meestal krammen of kramspijkers voldoende zijn. Alleen op de bevestigingspunten van de touwlussen zijn oogbouten nodig, bij een grotere afstand tot de muur ook de krachtige variant. Voor nog meer afstand tot de muur is dan de middelste uitvoering geschikt.

Kleine tuinhuisje met wijnstokKleine tuinhuisje met houten latwerkWijnstokken aan een pergola in een volkstuin, Leipzig / SaksenWijnstokken bij een originele tuinhuisje op het eiland Usedom / Mecklenburg-VorpommernWijnstokken tegen een tuinhuisje van een bouwpakket van massief hout, hier gebruikt als toevluchtsoord voor de veerman in Moritzdorf / eiland Rügen / Mecklenburg-VorpommernEen tuinhuisje in de VS met een touwsysteem 4060 voor twee wijnstokkenKlein, begroeid tuinhuisje, touwsysteem van middelgroot formaatTuinhuisje met clematis (rechts) aan touwsysteem 4010, eenvoudige uitvoeringModerne schuur voor gereedschap, met een begroeide dakrand, voorzien van twee horizontale kabels en een wijnstok in aanbouw